Antun Mavrak, „Nacrt rada vojne komisije KPJ“

O autoru:

Antun Mavrak (Travnik, 30. juna 1899. – Moskva, 8. aprila 1938.) bio je jedno od osmoro dece iz radničke porodice. Otac mu je bio kovač i mašinbravar, a majka domaćica koja je rano umrla od tuberkuloze. Osnovnu školu i gimnaziju završava u Travniku, gde počinje da čita marksističku literaturu i upoznaje Đuru Đakovića. 1920. godine odlazi na studije prava u Zagreb, i te godine postaje član SKOJ-a. Paralelno sa studijama radi u fabrici i učestvuje u radničkim borbama. 1922. godine, učlanjuje se i u KPJ, a godinu dana kasnije je izbačen sa univerziteta kao komunista.

Antun Mavrak bio je deo levice SKOJ-a, koja se, pored kritike pasivnosti rukovodstva KPJ nakon Obznane, zalagala i za uvođenje lenjinističke politike prava na samoopredeljenje do otcepljenja. U skladu sa ovim, Mavrak je 1922. godine bio deo grupe „Omladinska borba“ pod vođstvom Milana Durmana, prečanskog Srbina, koja se odvojila od centralnog rukovodstva SKOJ-a, jer su se zalagali za federalističko ustrojstvo komunističke omladine, odnosno organizacijsku autonomiju njenog hrvatskog dela. Mavrak uređuje istoimene novine nove grupe, a već 1923. godine dolazi do pomirenja dve struje pod kontrolom CK SKOJ-a, te „Omladinska borba“ postaje zvanično glasilo SKOJ-a.

Pored toga, Mavrak piše i za „Proleter“, „Borbu“, „Klasnu borbu“, „Delo“ i bečki „Rote Fahne“. Od vraćanja u partiju 1923. godine, Mavrak je deo „antifrakcijske“ struje u KPJ, koja se suprotstavlja borbi između partijske levice i desnice i otvoreno zalaže za jedinstvo partije. 1925. godine, Mavrak upoznaje Josipa Broza, sa kojim će blisko sarađivati u sindikalnim borbama, a potom i raditi na borbi protiv frakcionaštva u partiji. Mavrak postaje član CK SKOJ-a i 1926. godine bio je delegat na Trećem kongresu KPJ u Beču i bio je deo antifrakcijske grupe komunista. Postaje član CK KPJ, a potom i sekretar Oblasnog komiteta KPJ za Hrvatsku i Slavoniju.

Mavrak je bio i član Mesnog komiteta KPJ za grad Zagreb. U tom svojstvu, učestvovao je u čuvenoj Osmoj konferenciji zagrebačkih komunista u februaru 1928. godine. Na toj konferenciji je antifrakcijska grupa, predvođena Josipom Brozom i Andrijom Hebrangom, i uz podršku Antuna Mavraka, odnela pobedu. Nedugo potom usledilo je Otvoreno pismo Kominterne koje je osudilo frakcijske borbe u KPJ, nakon čega je na Drezdenskom kongresu izabrano novo rukovodstvo na čelu sa Đurom Đakovićem. Iako na papiru „anti-frakcionaški“, ovaj kongres predstavljao je pobedu krajnjeg levog krila partije, što je bilo u skladu sa novim revolucionarnim kursom Kominterne od 1928. godine.

Nakon organizacije štrajka metalskih radnika u zagrebačkom preduzeću „Sila“, Mavrak 1928. godine zbog policijskog progona beži u Austriju, a odatle 1929. godine odlazi u Francusku, pa u SSSR. Tamo živi pod imenom Karl Jakovljevič Kerber. Prvo radi kao referent Balkanskog lendersekretarijata za KPJ, a od jula 1930. godine ga Izvršni komitet Kominterne (IKKI) postavlja za člana Centralne rukovodeće instance (CRI) KPJ. Iako istoriografija obično nekritički prenosi da su frakcijske borbe okončane Otvorenim pismom Kominterne 1928. godine, činjenica je da su se one sa staljinizacijom partije počevši te godine samo intenzivirale, a u njih je počela da se direktno meša i sama Internacionala, čiji Izvršni komitet je svakih godinu dana postavljao novo partijsko rukovodstvo. Antun Mavrak je bio deo rukovodstva zajedno sa Filipom Filipovićem, sa kojim je došao u politički sukob.

Nova frakcijska borba vodila se oko pitanja „karaktera revolucije“, što je bila debata koja se vodila u celoj Internacionali. S obzirom da se od 1928. godine očekivao skori pad kapitalizma i revolucija u Evropi, pitanje kako će ta revolucija izgledati postalo je centralni teorijski i praktični problem. Mavrak je bio deo nove „levice“, koja je očekivala da će buduća revolucija na periferiji biti socijalistička, a ne buržoasko-demokratska, odnosno da će nedovršene zadatke buržoasko-demokratske revolucije dovršiti socijalizam. Sa druge strane, Filip Filipović bio je deo nove „desnice“, koja je očekivala situaciju analognu Rusiji 1917. godine – buržoasko-demokratsku revoluciju, koja će nakon nekog vremena prerasti u socijalističku. Analiza „levice“ bila je slična analizi Trockog po pitanju Kineske revolucije krajem dvadesetih, dok se analiza „desnice“ asocirala sa Buharinom. Staljinova frakcija je od 1928. do 1932. godine meandrirala između ova dva gledišta, podržavajući čas jedno, a čas drugo. 1932. godine su i jedni i drugi poizbacivani iz rukovodstava balkanskih komunističkih partija. U aprilu 1932. godine, IKKI je intervenisao i iz rukovodstva KPJ isključio i Mavraka i Filipovića.

Mavrak je potom isključen iz Komunističke partije Jugoslavije kao frakcionaš, i poslat u Rostov na Donu, gde je radio u fabrici. 1934. godine, novi vođa KPJ, Milan Gorkić, probao je da ga vrati u partiju. Nije uspeo, ali je Mavrak dobio dozvolu da se vrati u Moskvu, te je dobio posao kao tokar u fabrici automobila „Staljin“. Narednih godina više puta pokušava povratak u članstvo KPJ, odlazak u Španski građanski rat i povratak u Jugoslaviju. Međutim, svi ovi predlozi Mavraka su odbijeni. Uhapšen je 8. februara 1938. godine, istog dana kao i njegov rival Filip Filipović. Lažno je optužen za saradnju sa jugoslovenskom policijom i pripadnost tajnoj trockističkoj organizaciji. Na suđenju je izjavio da su sva njegova priznanja tokom istrage iznuđena mučenjem. Suđenje je trajalo jedan dan, 8. aprila, i istog dana je osuđen i streljan. Rehabilitovan je u decembru 1963. godine.

Mavrak je u socijalističkoj Jugoslaviji bio deo zvanične politike sećanja kao bitan predstavnik „antifrakcijske“ struje 1928. godine i nevina žrtva Staljinovog terora. Naročito je komemoriran u rodnoj Bosni i Hercegovini. U Sarajevu na Ciglanama imao je ulicu, koja se od 1994. godine zove Ulica Hakije Kulenovića. Još uvek ima ulice u rodnom Travniku i u Žepču. 1975. godine je u Travniku postavljena bista Antuna Mavraka, rad poznatog vajara Koste Angelija Radovanija. Ista bista stoji i u jednom parku u Mostaru. Sarajevsko „Oslobođenje“ je 1985. godine objavilo građu za monografiju Antuna Mavraka. Tekst koji sledi je preuzet iz ove knjige i sve napomene su uzete iz nje, osim ako nije drugačije navedeno.

Kontekst:

Takozvani „Treći period“ Kominterne (1928-1934) bio je period revolucionarnog radikalizma zasnovan na očekivanju skorog sloma kapitalizma i posledično novih radničkih ustanaka širom sveta. Često se naziva i „ultra-levim“ zato što su komunisti u potpunosti odbijali saradnju sa socijaldemokratama, nazivajući ih „socijal-fašistima“. Rezon je bio da će se socijaldemokrate, kao i u Rusiji 1917. ili Nemačkoj 1919. godine, staviti na stranu kontrarevolucije, a da će kontrarevoluciju predvoditi najreakcionarnije krilo sitne buržoazije – fašizam. Stoga je pravljena ekvivalencija između socijaldemokratije i fašizma. Animozitet između socijaldemokrata i komunista (koji je bio obostran) smatra se i za jedan od glavnih razloga zašto radnički pokret nije uspeo da zaustavi dolazak Hitlera na vlast. Iz perspektive komunističkog pokreta krajem dvadesetih, kapitalizam je zaista bio pred kolapsom, što je značilo i dolazak komunista na vlast. To je dodatno potvrdio krah berze 1929. godine. Međutim, iako su tačno predvideli ekonomsku krizu, komunisti su precenili njen revolucionarni potencijal.

U kontekstu Istočne Evrope, gde su većinsko stanovništvo činili seljaci a ne proletarijat, Treći period bi bilo pravilnije nazvati Nacionalno-revolucionarnim periodom, jer ga ne odlikuje potpuno odbijanje saradnje sa svim organizacijama, nego pokušaj rada sa onim koje su komunisti smatrali „nacionalno-revolucionarnim“. Ideja je bila da će, kao u Rusiji 1917. godine, nacionalni pokreti igrati značajnu ulogu u budućim previranjima, i u svakom slučaju biti korisni za urušavanje statusa quo. Stoga je borba za pravo na samoopredeljenje do otcepljenja postala glavni oslonac komunističke politike.

KPJ se borila za uništenje ujedinjene, centralističke jugoslovenske monarhije i stvaranje Balkanske sovjetske federativne socijalističke republike. Sarađivala je sa pro-komunističkom VMRO (ujedinjenom), organizacijom makedonskih nacionalnih revolucionara, sa Kosovskim komitetom, sa levim otpadnicima od Hrvatske seljačke stranke i sa Pribićevićevom Samostalnom demokratskom strankom, a naročito sa njenim radikalnim revolucionarnim omladinskim krilom, Ujedinjenom revolucionarnom omladinom. KPJ je računala na savezništvo svih ovih snaga u slučaju nadolazeće revolucije.

Nacrt rada vojne komisije napisao je najverovatnije Mavrak, u saradnji sa drugim tadašnjim članovima Centralne rukovodeće instance (CRI), Petkom Miletićem, Gojkom Samardžićem i Vojom Semlekanom, kao i Georgijem Dimitrovim, koji je prisustvovao sastanku na kojem je o nacrtu raspravljano. Filip Filipović, iako deo CRI, najverovatnije nije učestvovao u sastavljanju nacrta, jer Mavrak pominje da se sa nacrtom nije slagao, što je verovatno bilo povezano sa ranije pomenutim frakcijskim borbama.

Da bi se izbegla zabuna, bitno je napomenuti da je vojna komisija istovremeno bila i antimilitaristička. Iako ovo deluje naizgled zbunjujuće, radi se o tome da je Komunistička partija istovremeno radila i na stvaranju ćelija u vojsci zarad vojne pripremljenosti u budućoj revoluciji, ali i na ometanju svakodnevnog rada iste te vojske kao dela represivnog aparata građanske države. Drugim rečima, komunisti su nastojali da vojnike politički organizuju tako što će da ih okrenu protiv države i stave ih u službu revolucionarnog radničkog pokreta. Istovremeno, antimilitaristički rad bio je bitan zbog straha od potencijalne invazije kapitalističkih zemalja na SSSR, jer se očekivalo da će Jugoslavija, blisko povezana sa francuskim imperijalizmom, učestvovati u takvom potencijalnom ratu.

Rad vojne komisije KPJ ostaje nedovoljno istražen, kao i njena sudbina nakon prelaska na politiku narodnog fronta tokom 1934-1935. godine, kada partija i Kominterna u velikoj meri napuštaju revolucionarne slogane. Međutim, izvesno je da je u raznim oblicima postojala i kasnije, te da je KPJ definitivno bila infiltrirana u vojni aparat Kraljevine Jugoslavije, što će potvrditi i odlazak mnogih vojnih kadrova u partizane 1941. godine.

Tekst:

Projekt rada za Ami [antimilitarističku] komisiju

Prvi uslov za sistematski pravilan rad u vojsci jeste obrazovanje vojne komisije pri CK Partije, tj. vojnog aparata, koji će rukovoditi radom u vojsci. Sastav ovog aparata treba da bude od tri lica: Jedan član od strane CK partije, jedan od strane omladine i jedan vojni rukovoditelj. Jedan od trojice bira se sekretarom¹ Komisije.

Cilj vojne komisije (aparata)

Cilj vojne komisije treba da bude: a) Vođenje sistematske revolucionarne agitacije i propagande u vojsci. b) Stvaranje partijskog oslonca u vojsci, tj. obrazovanje vojničkih ćelija (bez kojih je svaki rad u vojsci nezahvalan).

Organizaciona uloga ovih ćelija ispoljavaće se tada, kada vojska bude poslata protiv štrajkajućih radnika, ugušivanja revolucionarnih ustanaka radnika, siromašnog seljaštva, nacionalno ugnjetenih naroda, ili samih vojnika, u tome što će ove ćelije povesti sa sobom najodlučnije pregalačke elemente vojske, a ovi zajedno vojničke mase u kritičkim momentima revolucionarnih borbi.

U ovim tezama, kao i u učenju Lenjina, a također u poukama i iskustvima drugih kompartija, pojavljuju se sva pitanja u pogledu Ami rada, kao na primjer: Borba protiv militarizma. Naš stav prema ratovima (tri tipa ratova). Naš rad medu regrutima i rezervistima. Uloga buržoaske i crvene armije, Proleterski uticaj na buržoasku vojsku; Bratimljenje; Jedinstveni front radnika, seljaka i vojnika.²

Gradski aparat treba da proširuje svoju bazu za masovni antimilitaristički rad, stvaranjem polulegalnih vanpartijskih organizacija jedinstvenog fronta (kao na pr. regrutskih i rezervističkih grupa) i iskorišćavanjem legalnih organizacija: sportske, umetničke, turističke, itd.; udruženja, preko komunističkih frakcija.³) Preko tih organizacija i grupa vaspitava se omladina pod rukovodstvom KPJ i SKOJ za antimilitaristički rad u vojsci.

Politički i organizacioni zadaci vojnog aparata

I. Kao osnovna uputstva za politički i organizacioni rad vojnog aparata treba da posluže izrađene »Teze o ratu i ratnoj opasnosti« EKKI,⁴ »Teze o ratu« VI kongresa Kominterna, učenje Lenjina o tom pitanju kao i iskustva i pouke drugih kompartija. I sav taj materijal, pouke i iskustva iskoristiti u cilju pravilnog rada na demoralizaciji i dezorganizaciji buržoaske armije, kao i u cilju njenog izvlačenja ispod uticaja buržoazije i stavljanja pod naš uticaj. Sve te dokumente treba što pre dostaviti članstvu naše partije, kao i popularisati i objašnjavati njih preko partijskih organa.

Uloga ilegalne vojničke štampe

Vojničke mase ne mogu se zadobiti samo opštim apstraktnim parolama, nego konkretnim, koje će njima biti bliske i shvatljive, tj. koje će biti postavljene na svakodnevnim potrebama i zahtevima vojničkih masa – ekonomske – političke prirode. I zbog toga je potreba da još pri početku svoga rada, Ami komisija postavi za zadatak izdavanje vojničkih brošura i listova, a naročito kasarnskih novina, tj. novina u kojima će pisati sami vojnici, a koje će uređivati i izdavati sama ćelija u kasarni.

Organizacione forme našega rada u vojsci

Naš organizacioni rad u vojsci bazira se na zasnivanju partijskih ćelija u vojsci. Osnovna jedinica vojske, u kojoj se trebaju stvarati partijske ćelije jeste četa (kompanija). U jednoj četi treba da bude samo jedna ćelija. Ćelija treba da ima najviše od 3-5 članova (iz konspirativnih razloga). Svaki od ovih organizovanih vojnika u ćeliju treba da oko sebe stvori po jednu grupu simpatizera vojnika. Prilikom deljenja ilegalne štampe i literature, kao i lepljenju letaka, treba da vrše simpatizeri vojnici, a ćelija da po mogućnosti ostane zakonspirisana, što još ni u kom slučaju ne znači da ćelija ne treba raditi.⁵

Još od početka samoga formiranja ćelija, ćelije treba učiti – privikavati na samostalna dejstva i istupanja. Jerbo će u ratu skoro svaka veza izmedu naših ćelija u vojsci i spoljnog aparata partije biti prekinuta.

Zadaci ćelija u vojsci

Ćelije trebaju proučavati sav materijal koji budu dobivale od vojnog aparata (građanskog) i da na osnovu njih zauzimaju stavove po svim pitanjima koja se budu postavila pred njih.

Ćelije treba da organizuju kolektivna istupanja vojnika za odbranu njihovih materijalnih i političkih zahteve i da te svakodnevne delimične zahteve vojničkih masa poveže sa našim opštim zadacima.

Veza vojnog aparata (Građanskog) sa ćelijama

Veza vojnog aparata sa ćelijama treba da bude ovakva: Pročelnici ćelija jednog bataljona imaju vezu izmedu sebe, a drugi članovi ćelija medu sobom ne poznaju. Pročelnici ćelija treba da održavaju vezu sa bataljonom kao sa jedinicom, tj. sa jednim vojnikom koga odredi vojni aparat za bataljonsku vezu. Ova bataljonska veza treba da održava vezu sa pukovskom vezom, a pukovska veza sa građanskim vojnim aparatom.

Rad u vojsci nije samo rad vojnog aparata, nego također i cele partije kao i SKOJ. Partija kao i sve njene organizacije trebaju i moraju pomagati vojni aparat pri celokupnom njegovom radu. Vojna organizacija ne javlja se nezavisnom od partije, naprotiv spada pod njeno političko rukovodstvo.

Projekt komisije za antimilitaristički rad

Grozničavo naoružavanje i ratne pripreme jugoslovenske buržoazije i njene diktature, vrše se sa namerom još većeg socijalnog i nacionalnog ugnjetavanja radnog naroda Jugoslavije i nasilnog proširenja velikosrpske vladavine na Balkanu, u cilju zvjerskog izrabljivanja radnog naroda susednih zemalja Jugoslavije.
Ove se pripreme vrše u prvom redu protiv Sovjetske Rusije, jedine zemlje u kojoj su radnici i seljaci oborili vlast buržoazije i nečuvenim naporima rade na izgradnji komunističkog društva.
Imajući u vidu ove pripreme i njihov cilj – komisija smatra da KPJ i SKOJ i njihove organizacije u današnje vreme trebaju obratiti naročitu pažnju antimilitarističkom radu.
KPJ i SKOJ moraju povesti najodlučniju borbu, pojačati svoj rad protivu rata, za pretvaranje imperijalističkog rata u građanski rat, u rat za obaranje vojnofašističke i uspostavu radničko-seljačke vlade.
Pretvaranje imperijalističkog rata u građanski moguće je okupljanjem, organizovanjem i predvođenjem u borbu protivu rata širokih slojeva radnog naroda. Da bi mobilisali i poveli ove mase u borbu, moraju Partija i SKOJ, preko svoje štampe, letaka, zborova i izleta, usmene agitacije, medu širokim masama, povesti najodlučniju kampanju da ih upozna sa ratnim pripremama Jugoslavije, opasnošću i posledicama rata. Vodeći ovu kampanju, najodlučnije raskrinkavati lažne pacifističke izjave diktature o miroljubivosti njene politike, huškanje na rat protivu Sov[jetske] Rusije, koje se vrši vođenjem agitacije o potrebi oslobođenja ruskog naroda, koji tobože strada pod vlašću boljševika. Najodlučnije raskrinkavati pred radnim masama prikazivanje da je takozvani, »Ruski dimping« izraz krize. Boreći se protivu lažnog pacifizma jugoslovenske buržoazije, huškanja protivu Sov[jetske] Rusije, potrebno je među širokim radničkim masama ukazati na cilj ovog huškanja, istaći uspehe Sov[jetske] Rus[ije]. Objašnjavati potrebu pomaganja ruskih radnika i seljaka, dokazivati radnim masama da je moguće pomoći ruskim radnicima i seljacima jedino vođenjem odlučne borbe protivu svoje vlastite buržoazije.
KPJ, SKOJ moraju se najodlučnije boriti protiv šovinističkog huškanja radnog naroda na rat protiv Italije, Bugarske, Mađarske itd., koje se vrši pričama da Jugoslavija želi osloboditi ugnjetene Italijom Slovence, Hrvate i time slično. Potrebno je ukazati na cilj jug[oslavenske] buržoazije, koji ona hoće postići ovim pričama, objašnjavati masama, da Jugoslavija ugnjetava milijone Slovenaca, Hrvata, Makedonaca, Crnogoraca, itd., da oni koji ugnjetavaju milione naroda neće i ne žele oslobođavati ove krajeve. Kod toga ukazivati, da je oslobođenje ugnjetenih naroda Balkana moguće postići samo tada, ako radnici, seljaci i ugnjeteni narodi Jug[oslavije], Ital[ije] i ostalih zemalja Balkana, udruženi u zajedničku borbu obore svoju vlastitu buržoaziju i uspostave svoju radničku vlast.
Preko svojih organizacija KPJ i SKOJ, mora se boriti protiv vođstva sitnoburžoaskih partija soc[ijal] fašista⁶) i fašista, koji otvoreno pomažu imperijalističku politiku diktature. Vodeći borbu protiv ovih partija mora se pred širokim masama razgolićavati konkretne postupke i držanje tih partija, kojima one pomažu vladi u pripremanju rata. Najenergičnije se boriti protiv svakog patriotskog pokušaja stvaranja iluzija medu radničkim masama da je socijalnu i nacionalnu slobodu moguće postići mirnim [putem] bez revolucionarne borbe. Objasniti masama da ovi sa ovim frazama pokušavaju prevariti radne mase i sprečavaju njihovo oslobođenje, koje je jedino moguće revolucionarnom borbom radnika i seljaka.
Provodeći neprekidnu protivratnu kampanju u kasarni i širokim masama van kasarne, KPJ i SKOJ moraju upoznati radne mase sa lošim položajem i zverskim postupkom sa vojnicima, a vojnike upoznati sa položajem u zatvorima radnika i seljaka. Ističući i boreći se za zahteve vojnika i regruta, povezati tu borbu sa borbom radnika u preduzeću i našim konačnim zahtevima. Radnicima i seljacima koji odlaze ili su već u vojsci, treba ukazivati na njihov klasni položaj, da on ne srne, nalazeći se u armiji, zaboraviti taj svoj položaj; i kada ih buržoazija pozove, da trebaju [da pucaju] u svoje klasne drugove radnike i seljake, kako Jug[oslavije] tako i drugih zemalja, da okrenu svoje oružje protiv svojih oficira i buržoazije, pridruže se radnicima i seljacima i pomognu im oboriti vlast kapitalista.
Za uspješno provodenje ovih zadataka u život, u partijskoj štampi treba postojati posebna rubrika u kojoj bi trebalo osvetljavati položaj vojnika, naše zadaće u vojsci, ocjenjivati potrebu zajedničke borbe, potrebu pomaganja vojnika u njihovoj borbi, od strane radnika, seljaka i obratno. U tu svrhu potrebno je izdavati i posebne letake, objašnjavati ova pitanja u lokalnoj štampi, priređivati zborove, demonstracije, izlete itd. Pozivati radnike i seljake da sabiraju i da daju novčanu pomoć, da ih [se] upućuje kako se treba držati u vojsci, da podržavaju borbu vojnika itd.
Da se partijskoj štampi omogući vođenje kampanje po ovom pitanju, potrebno je imati stalan kadar dopisnika. Zato je potrebno od drugova koji se nalaze u vojsci zahtevati, da redovno šalju takav materijal. Ovaj materijal treba dostavljati preko pročelnika (sekretara) vojnih ćelija vojnom rukovodiocu, a ovaj dostavlja Part[ijskoj] i Oml[adinskoj] Centrali i sekretarima MK, u mestu njegovog rada.
Provodeći borbu protiv opasnosti rata za zahteve vojnika i regruta KPJ i SKOJ, mora iskoristiti tu borbu za uspostavu što tešnjih organizacionih veza sa fabrikama i kasarnama i selima. Upoznati široke mase radnika, vojnika i seljaka sa vojničkim zahtjevima i načinom borbe za delimične zahtjeve u armiji. U svrhu upoznavanja mase sa ovim pitanjima, treba iskoristiti sve legalne i polulegalne forme obaveštavanja tih masa, na primer: Izlete, Opro[štaj]ne večeri regruta, Rad u sportskim organizacijama, itd.
Za uspješan rad u vojsci naročitu važnost ima rad na organizovanju partijskih organizacija, ćelija u samoj kasarni, koje organizaciono trebaju biti odeljene od partijske i omladinske organizacije.
Put koji vodi ostvarenju naših vojnih organizacija jeste sledeći: Sve partijske, omladinske organizacije trebaju pre odlaska regruta u vojsku (bar dva meseca unapred) organizovati posebne organizacije (grupe) regruta u koje ulaze regruti članovi SKOJ i naših simpatizerskih organizacija. U ove grupe treba po mogućnosti privući i po jednog druga koji je vojsku odslužio. Ove su grupe strogo konspirativne. Broj članova ne treba biti veći od 5-6 članova, drugova. Za rukovodstvo sa pojedinim ovim grupama, određuje se sporazumno izmedu partije i SKOJ, jednoga druga. Zadaća ovih grupa jeste izučavanje naših vojnih delimičnih zahteva da se u njima ukaže drugovima kako će se boriti za njegovo ostvarenje, kako izgraditi vojne ćelije i kako provoditi ilegalan rad u armiji.
Drugovi koji su prošli kroz naše regrutske grupe (kao i ostali koji iz objektivnih razloga nisu učestvovali u radu regrutskih organizacija) dobivaju od rukovodioca grupe adresu na koju mu se imaju javiti iz vojske a on sve … ⁷

REZOLUCIJA

Prodiskutovati izvještaje Ami komisije, CRI odlučuje:

Cijela Partija i SKOJ treba da, u cilju rušenja vojno-fašističke diktature, u svakidašnjem radu posveti NAROČITU pažnju masovnoj agitaciji i propagandi među najširim slojevima radnog naroda, suzbijajući sve teorije oportunista i bankrotiranih sitno-buržoaskih vođa o »čekanju«, pacifizmu i pomoći stranog fašizma za obaranje vojno-fašističke diktature.
Preko nižih organizacija bezodvlačno pristupi izgradnji naših komunističkih ćelija i naših vojnih organizacija unutar same vojske. U tu svrhu pristupiti odmah stvaranju regrutskih organizacija (u njih ulaze regruti članovi SKOJ-a i ostalih simpatizerskih organizacija), u kojima će se drugovima dati upute za rad u vojsci o izgradnji vojne organizacije, o našim djelimičnim zahtjevima (kako su oni formulisani u dokumentima KI, Partije i Omladine). o održavanju veza, o konspiraciji itd.
Osnovna naša jedinica u vojsci jeste ćelija u četi (u kojoj se okupljaju prvenstveno drugovi, koji su prošli kroz naše regrutske organizacije. Ćelija u četi broji 3-5 članova (pri većem broju članova ona se dijeli) i njen osnovni zadatak jeste na bazi borbe za djelomične zahtjeve vojnika raditi na razlaganju buržoaske vojske, na bratimljenju vojnika sa radnicima i seljacima. U tu svrhu organizovati istupe vojnika, izdavati letake itd.
Za neposredno rukovodstvo Ami radom određuje part[ijska] i omladinska centrala sporazumno po jednoga druga. Oni na temelju materijala sa mjesta izvršuju raspodjelu na komunističke ćelije unutar armije. Za rukovođenje radom regrutskih organizacija na mjestima određuju odgovarajući part. i omlad. forumi sporazumno jednoga druga.
Za rukovodstvo vojnim ćelijama na mjestima određuje centar pojedine drugove u dotičnim mjestima, ne čekajući mogućnosti (o čemu donosi odluke centar) da se vojne ćelije povežu neposredno i vertikalno. Ti drugovi rukovode radom ćelija i pojedinih naših drugova na mjestima, u mjesnom ili po odluci centra i širom maštabu.⁸
Rukovodioci ćelija održavaju direktnu vezu sa centrom. Ali pored toga oni trebaju održavati vezu i sa mjesnim part[ijskim] odnosno omladinskim mjesnim ili pokrajinskim komitetom (preko jednog druga) u svrhu koordinacije rada vojne i vanjske partijske organizacije.
Mjesne organizacije mogu i trebaju pomoći rad u organizaciono odvojene vojne organizacije, na pr. ubacivanjem letaka u kasarne, slanjem pomoći vojnicima, razbacivanjem letaka na vježbalištima itd.
Svim drugovima, koji odlaze u zemlju staviti ovu direktivu do znanja i dati obavezne i detaljnije direktive za rad.
Partijsku štampu i ostale edicije iskoristiti za provodenje masovnog rada Ami i razlaganje buržoaske armije.
Projekti rezolucija i zapisnici vojne komisije da se predaju Ami centru da ih iskorišćava u svom radu, a kopija da se pošalje Kl.

fotot: www.kathmanduandbeyond.com

Drugim rečima, jedan od trojice bira se za sekretara komisije.
Ovo su očigledno beleške koje su trebale biti naknadno elaborirane (prim. S.G.).
Komunističke frakcije – aktivi komunista u vanpartijskim organizacijama
Egzekutivni (izvršni) komitet Komunističke internacionale (prim. S.G.).
Sic. Rečenica je nejasno napisana, ali znači da propagandistički rad treba da bude delo simpatizera, a ne članova partije, da ne bi bili provaljeni (prim. S.G.)
Tako je nazivana socijalna demokracija.
Zadnji red nečitljiv.
ruski; okviru, razmjeru